Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τη βιολογική παραγωγή (Κανονισμός ΕΕ 2018/848), ο όρος «παρασκευή» (preparation) αναφέρεται στις εργασίες συντήρησης ή/και μεταποίησης βιολογικών προϊόντων. Οι υποδραστηριότητες που συμπεριλαμβάνονται και καλύπτονται από τη συγκεκριμένη πιστοποίηση είναι οι εξής:

  • Μεταποίηση & Επεξεργασία: Κάθε διεργασία αλλαγής της φύσης του αρχικού προϊόντος (π.χ. άλεση, παραγωγή ελαίου, τυροκόμηση, αρτοποίηση, οινοποίηση).
  • Συντήρηση: Διαδικασίες που εφαρμόζονται για τη διατήρηση της ποιότητας των προϊόντων (π.χ. ψύξη, κατάψυξη, αποξήρανση).
  • Συσκευασία: Η τοποθέτηση των προϊόντων σε πρωτογενή ή δευτερογενή μέσα συσκευασίας για τη διάθεσή τους στην αγορά.
  • Επισήμανση (Labeling): Η τοποθέτηση ετικετών, σημάτων και ενδείξεων που αφορούν τον βιολογικό χαρακτήρα του προϊόντος.

Οι επιχειρήσεις παρασκευής βιολογικών τροφίμων ή ζωοτροφών πρέπει να ακολουθούν τις ενδεδειγμένες διαδικασίες με βάση τον συστηματικό προσδιορισμό των κρίσιμων σταδίων μεταποίησης, για να εξασφαλιστεί ότι τα παραγόμενα μεταποιημένα προϊόντα είναι σύμφωνα με τους κανόνες βιολογικής παραγωγής. Τα μεταποιημένα βιολογικά προϊόντα πρέπει να παράγονται χρησιμοποιώντας μεθόδους μεταποίησης που εγγυώνται τη διατήρηση των βιολογικών χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων των προϊόντων σε όλα τα στάδια της βιολογικής παραγωγής

Τι περιλαμβάνει ο Κανονισμός για την μεταποίηση των βιολογικών τροφίμων και ζωοτροφών;

Ειδικότερα, τα εν λόγω τρόφιμα πρέπει να παράγονται κατά κύριο λόγο από γεωργικά συστατικά ή από άλλα συστατικά που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού και είναι βιολογικά, με περιορισμένη δυνατότητα χρήσης ορισμένων μη βιολογικών γεωργικών συστατικών που προσδιορίζονται στον Κανονισμό. Επιπλέον, στην παραγωγή μεταποιημένων βιολογικών τροφίμων και ζωοτροφών επιτρέπεται η χρήση μόνον ορισμένων προϊόντων και ουσιών που εγκρίνονται σύμφωνα με τον Κανονισμό.

Οι επιχειρήσεις παραγωγής μεταποιημένων τροφίμων ή ζωοτροφών, πρέπει να λαμβάνουν μέτρα προφύλαξης και προληπτικά μέτρα αναφορικά με τον τύπο και τη σύνθεση των προϊόντων και ουσιών που χρησιμοποιούνται, καθώς και να συμμορφώνονται με τους όρους βάσει των οποίων δύνανται να χρησιμοποιούνται, και αναφορικά με τον υπολογισμό του ποσοστού γεωργικών συστατικών, συμπεριλαμβανομένου του προσδιορισμού των προσθέτων που επιτρέπονται για χρήση στη βιολογική παραγωγή και θεωρούνται γεωργικά συστατικά για τον υπολογισμό του ποσοστού που πρέπει να επιτευχθεί προκειμένου να περιγράφεται το προϊόν ως βιολογικό στην ονομασία πώλησης.

Τα μεταποιημένα τρόφιμα παράγονται κατά κανόνα μόνο από γεωργικά συστατικά (δεν λαμβάνεται υπόψη το πρόσθετο νερό ούτε το μαγειρικό αλάτι). Ειδικότερα:

  • παρασκευάσματα μικροοργανισμών και ενζύμων, ιχνοστοιχεία, πρόσθετα, βοηθητικά μέσα επεξεργασίας και αρωματικές ύλες, βιταμίνες, καθώς και αμινοξέα και άλλα μικροθρεπτικά συστατικά που προστίθενται στα τρόφιμα για ειδικούς διατροφικούς σκοπούς, μπορούν να χρησιμοποιούνται, αλλά μόνο εφόσον επιτρέπονται βάσει των κανόνων για τα βιολογικά προϊόντα
  • ουσίες και τεχνικές που αποκαθιστούν ιδιότητες που χάνονται κατά τη μεταποίηση ή την αποθήκευση ή διορθώνουν τις συνέπειες αμέλειας κατά τη μεταποίηση ή μπορούν να παραπλανήσουν με άλλο τρόπο όσον αφορά την πραγματική φύση των προϊόντων δεν επιτρέπονται
  • μη βιολογικά γεωργικά συστατικά μπορούν να χρησιμοποιούνται μόνο εφόσον έχουν εγκριθεί βάσει των παραρτημάτων της νομοθεσίας ή έχει επιτραπεί η χρήση τους προσωρινά από χώρα της ΕΕ.

Γενικά, κάθε ουσία που πρόκειται να χρησιμοποιηθεί στη βιολογική γεωργία πρέπει να πληροί τις προϋποθέσεις που θέτουν οι οριζόντιοι κανόνες της ΕΕ και, στη συνέχεια, να αξιολογείται ενδελεχώς και να εγκρίνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για χρήση στη βιολογική παραγωγή.

Γιατί οι επιχειρήσεις τροφίμων χρειάζονται την πιστοποίηση σύμφωνα με τον Κανονισμό για τη βιολογική παραγωγή;

Η πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων παρέχει στις επιχειρήσεις τροφίμων τα εξής πλεονεκτήματα:

  • Συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα ασφάλειας και ποιότητας: Εξασφαλίζει ότι τα προϊόντα πληρούν αυστηρές απαιτήσεις που επιβάλλει η αγορά.
  • Αύξηση της ανταγωνιστικότητας: Προσφέρει πλεονέκτημα σε μια ανταγωνιστική αγορά με απαιτητικούς πελάτες.
  • Προστασία καταναλωτών και περιβάλλοντος: Διασφαλίζει ασφαλή προϊόντα και ενισχύει την περιβαλλοντική βιωσιμότητα μέσω υπεύθυνης διαχείρισης πόρων.

Οφέλη της πιστοποίησης σύμφωνα με τον Κανονισμό για τη βιολογική παραγωγή

  • Η πιστοποίηση επιτρέπει τη χρήση του ευρωπαϊκού λογότυπου, το οποίο διαβεβαιώνει την αυθεντικότητα και ποιότητα των προϊόντων, λειτουργεί ως εγγύηση και ενισχύει την εμπιστοσύνη του καταναλωτή.
  • Οι πιστοποιημένες επιχειρήσεις τροφίμων έχουν πρόσβαση σε δυναμικά αναπτυσσόμενες αγορές, καθώς η ζήτηση για βιολογικά προϊόντα αυξάνεται συνεχώς.
  • Ο Κανονισμός για τη βιολογική παραγωγή ενισχύει το σύστημα ελέγχου σε όλη την αλυσίδα παραγωγής, από τον αγρό έως το ράφι, μειώνοντας τον κίνδυνο απάτης.
  • Τα πιστοποιημένα βιολογικά προϊόντα πωλούνται συστηματικά σε υψηλότερες τιμές σε σχέση με τα συμβατικά, προσφέροντας καλύτερο περιθώριο κέρδους.
  • Όλα τα βιολογικά προϊόντα στην ΕΕ ακολουθούν αυστηρούς κανόνες από το αγρόκτημα έως το πιάτο

Συνολικά, η πιστοποίηση σύμφωνα με τον Κανονισμό για τη βιολογική παραγωγή αποτελεί “διαβατήριο” για μια αγορά που εκτιμά την υγιεινή διατροφή, την περιβαλλοντική υπευθυνότητα και τις ηθικές πρακτικές παραγωγής.

Διαδικασία Πιστοποίησης σύμφωνα με τον Κανονισμό Πιστοποίησης της Q-CERT

Ο υπεύθυνος της ενδιαφερόμενης επιχείρησης ή ο νόμιμος εξουσιοδοτημένος εκπρόσωπος της, καλείται να συμπληρώσει και να καταθέσει την Αίτηση (F-2050) μαζί με τα απαραίτητα έντυπα ώστε να συγκεντρωθούν οι πληροφορίες σχετικά με:

  • το αντικείμενο της επιθυμητής πιστοποίησης,
  • τα γενικά στοιχεία της επιχείρησης όπως την επωνυμία, εταιρική μορφή και την έδρα της, 
  • τα ειδικά στοιχεία όπως οι δραστηριότητες και λειτουργίες της (υφιστάμενη κατάσταση), περιγραφή των εγκαταστάσεων, των πρακτικών μέτρων που πρόκειται να λάβει για να διασφαλίσει την τήρηση του Κανονισμού καθώς και των μέτρων προφύλαξης για περιορισμό του κινδύνου επιμόλυνσης, κλπ.
  • την προηγούμενη ή υφιστάμενη πιστοποίηση της επιχείρησης.

Η διαδικασία πιστοποίησης περιλαμβάνει ελέγχους σε όλα τα στάδια της παρασκευαστικής διαδικασίας, από την μεταφορά και παραλαβή των πρώτων υλών ή/και των βοηθητικών υλών έως την πώληση/ διάθεση των τελικών προϊόντων.

Η συμβαλλόμενη επιχείρηση οφείλει να αποδεχθεί την τήρηση των παρακάτω εγγράφων, καθώς περιγράφουν τις απαιτήσεις ως προς το διαδικαστικό μέρος του ελέγχου και πιστοποίησης:

  • Κανονισμός Πιστοποίησης (αρχείο pdf)
  • Ειδικός Κανονισμός Πιστοποίησης Παρασκευής/Εισαγωγών/Εμπορίας (αρχείο pdf)
  • Κανονισμός Χρήσης Σημάτων και Πιστοποιητικών (αρχείο pdf) και 
  • Τιμοκατάλογος (αρχείο pdf)

Έντυπα αίτησης 

  • Αίτηση ένταξης στο σύστημα ελέγχου και πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων (αρχείο word), (αρχείο pdf)
  • Δήλωση περιγραφή επιχείρησης Παρασκευής (αρχείο excel), (αρχείο pdf)
  • Πρόγραμμα Παρασκευής (αρχείο xlsx), (αρχείο pdf)
  • Δήλωση προϊόντος με ένα συστατικό (αρχείο word), (αρχείο pdf)
  • Δήλωση προϊόντος πολλαπλών συστατικών (αρχείο xlxs), (αρχείο pdf)
  • Νομιμοποιητικά έγγραφα της επιχείρησης που απαιτούνται ανάλογα με τη δραστηριότητα. Όπως για παράδειγμα: Άδεια λειτουργίας, Απαλλαγή από Άδεια λειτουργίας, Ενημέρωση Μεταποιητικής δραστηριότητας, Καταστατικό επιχείρησης, Εκτύπωση δραστηριοτήτων από μητρώο ΑΑΔΕ, Καταχώρηση ΓΕΜΗ, Σχέδια εγκαταστάσεων, Διαγράμματα ροής παραγωγικής διαδικασίας, Περιγραφή αποθηκευτικών χώρων κλπ.  

Η αίτηση ελέγχεται και αξιολογείται από τον Φορέα  Πιστοποίησης και εφόσον γίνει αποδεκτή, τότε ο νόμιμος εκπρόσωπος της επιχείρησης καλείται να υπογράψει τη Σύμβαση Πιστοποίησης (αρχείο pdf) και το Παράρτημα συμβολαίου για Βιολογικά Προϊόντα (αρχείο pdf).

Στόχος και Ειδικές Ανάγκες

Η πιστοποίηση αφορά σε προϊόντα επιχειρήσεων, οι οποίες ασκούν τη δραστηριότητα της «παρασκευής»

Γιατί να επιλέξετε την Q-CERT για πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων

Η Q-CERT έχει λάβει έγκριση ανάθεσης καθηκόντων από το Υπουργεία Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, για τον έλεγχο και την πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων σύμφωνα με τον Κανονισμό βιολογικής παραγωγής, Κανονισμός (ΕE) 2018/848 (αρχείο pdf).

Η Q-CERT διαθέτει διαπίστευση από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης (Ε.ΣΥ.Δ.) σύμφωνα με το ISO 17065 για τη λειτουργία της ως Φορέας Πιστοποίησης Βιολογικών Προϊόντων. (αρχείο pdf)

Η Q-CERT αναθέτει τη διενέργεια των επιθεωρήσεων αποκλειστικά σε κατάλληλα καταρτισμένους και έμπειρους στον τομέα τους επιθεωρητές και ελεγκτές.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) 

Η διαδικασία περιλαμβάνει επιλογή εγκεκριμένου φορέα ελέγχου και πιστοποίησης, υποβολή αίτησης, έλεγχο φακέλου, σύμβαση πιστοποίησης, επιθεώρηση, πιθανές διορθώσεις ή διορθωτικές ενέργειες και στη συνέχεια έκδοση πιστοποιητικού εγγράφου, εφόσον επιβεβαιωθεί η συμμόρφωση μέσω ποιοτικού ελέγχου.

Για τα μεταποιημένα προϊόντα δεν απαιτείται χρονική περίοδος μετατροπής. Η περίοδος μετατροπής αφορά αποκλειστικά στα προϊόντα του πρωτογενή τομέα, δηλαδή τα  προϊόντα φυτικής και ζωικής παραγωγής.

Κάθε επιχείρηση παρασκευής, η οποία έχει υπογράψει σύμβαση με έναν εγκεκριμένο Οργανισμό Ελέγχου και Πιστοποίησης, μπορεί να ξεκινήσει αμέσως να παρασκευάζει ή να συσκευάζει βιολογικά προϊόντα, με την προϋπόθεση ότι οι πρώτες ύλες που προμηθεύεται είναι ήδη πιστοποιημένες ως βιολογικές και τηρούνται αυστηρά οι απαιτούμενοι κανόνες παρασκευής.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις βασικές απαιτήσεις του Κανονισμού για τη δραστηριότητα της παρασκευής πιέστε εδώ.

Η πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων απαιτεί συμμόρφωση με την εθνική και κοινοτική νομοθεσία. Οι παραγωγοί βιολογικών προϊόντων πρέπει να γνωρίζουν καλά τη σχετική νομοθεσία ώστε να έχουν πλήρη επίγνωση των ευθυνών τους. Η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις των Κανονισμών οδηγεί στη χορήγηση πιστοποιητικού εγγράφου της επιχείρησης.

Στις παρακάτω συνδέσεις θα βρείτε τη βασική Νομοθεσία για την βιολογική παραγωγή:

  • Α. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ
  • Β. ΕΘΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ
  • Γ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΠΙΣΗΜΟΥΣ ΕΛΕΓΧΟΥΣ
  • Δ. ΑΛΛΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Τα βασικά έγγραφα και αρχεία χωρίζονται στις εξής κύριες κατηγορίες:

Νομιμοποιητικά Έγγραφα Επιχείρησης, δηλαδή τα επίσημα έγγραφα που αποδεικνύουν τη νόμιμη σύσταση, τη λειτουργία, την τρέχουσα κατάσταση και κυρίως τη νόμιμη εκπροσώπηση της επιχείρησης.

Αρχεία Αγορών & Παραλαβής (Εισροές), όπως: Πιστοποιητικά προμηθευτών, Παραστατικά αγοράς, Αρχεία ελέγχου παραλαβής, Αρχεία μεταφορών.

Αρχεία Αποθήκευσης, Παραγωγής και Διαχείρισης, όπως: Αρχείο αποθήκης, Διαχωρισμός προϊόντων, Τεχνικά φυλλάδια προϊόντων (Αναλυτική σύνθεση των παραγόμενων προϊόντων), Αρχεία ημερήσιας παραγωγής, Αρχείο διαχωρισμού παραγωγής, Αρχεία κειμένου/λογιστικών φύλλων, Αρχεία καθαρισμού, υγιεινής και απολύμανσης.

Αρχεία Πωλήσεων και Διανομής (Εκροές), όπως: Παραστατικά Πωλήσεων, Δείγματα ετικετών των προϊόντων, Αρχείο Παραπόνων και Ανακλήσεων.

Ο καταναλωτής μπορεί να ελέγχει αν το προϊόν φέρει το ευρωπαϊκό λογότυπο βιολογικής παραγωγής, το οποίο προσδίδει μια συνεκτική οπτική ταυτότητα για τα βιολογικά προϊόντα που παράγονται στην ΕΕ. Αυτό διευκολύνει τους καταναλωτές να εντοπίζουν βιολογικά προϊόντα και βοηθά τους γεωργούς να τα εμπορεύονται σε ολόκληρη την ΕΕ.

Το λογότυπο βιολογικής παραγωγής μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο για προϊόντα που έχουν πιστοποιηθεί ως βιολογικά από εξουσιοδοτημένη υπηρεσία ή φορέα ελέγχου. Αυτό σημαίνει ότι πληρούν αυστηρές προϋποθέσεις σχετικά με τον τρόπο παραγωγής, μεταποίησης, μεταφοράς και αποθήκευσής τους.

Εκτός από το λογότυπο βιολογικής παραγωγής της ΕΕ, πρέπει να εμφανίζεται ο κωδικός του φορέα ελέγχου, καθώς και ο τόπος στον οποίο καλλιεργούνται οι γεωργικές πρώτες ύλες που συνθέτουν το προϊόν, είτε πρόκειται για γεωργία ΕΕ είτε για γεωργία εκτός ΕΕ.

Το λογότυπο είναι υποχρεωτικό για τα περισσότερα βιολογικά προϊόντα και πρέπει να εμφανίζεται σύμφωνα με συγκεκριμένο σύνολο κανόνων. Στόχος είναι να αποφευχθεί η σύγχυση των καταναλωτών, να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη στα βιολογικά τρόφιμα και να υποστηριχθούν οι αρχές όσον αφορά τα καθεστώτα επιθεώρησης που εφαρμόζουν.

Το λογότυπο πρέπει να χρησιμοποιείται σε:

  • όλα τα προσυσκευασμένα τρόφιμα της ΕΕ που παράγονται και πωλούνται ως βιολογικά εντός της ΕΕ.

Επιπλέον, το λογότυπο μπορεί προαιρετικά να χρησιμοποιηθεί:

  • σε εισαγόμενα προϊόντα όταν το προϊόν συμμορφώνεται με τους κανόνες της ΕΕ για την εισαγωγή βιολογικών προϊόντων.
  • σε μη προσυσκευασμένα βιολογικά προϊόντα.
  • σε βιολογικά προϊόντα της ΕΕ που διατίθενται σε αγορές τρίτων χωρών.
  • στο πλαίσιο ενημερωτικών εκστρατειών που αποσκοπούν στην εκπαίδευση του κοινού σχετικά με το σύστημα βιολογικών προϊόντων (εφόσον δεν είναι παραπλανητικό ή δεν χρησιμοποιείται για να υπονοηθεί ότι ένα μη βιολογικό προϊόν πληροί τις απαιτήσεις ενός βιολογικού προϊόντος).

Το λογότυπο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε:

  • προϊόντα που περιέχουν λιγότερο από 95 % βιολογικά συστατικά.
  • δραστηριότητες ομαδικής εστίασης, όπως εστιατόρια ή νοσοκομεία.
  • προϊόντα που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των κανόνων βιολογικής παραγωγής, όπως τα καλλυντικά ή τα προϊόντα θήρας και αλιείας.
  • προϊόντα υπό «μετατροπή».